๐๐ ๐๐จ๐ฎ๐ฐ ๐ฏ๐๐ง ๐๐ ๐ฉ๐จ๐ฌ๐ข๐ญ๐ข๐ ๐๐จ๐ซ๐ง๐ฐ๐๐ซ๐๐๐ซ๐ณ๐๐ง๐
Kornwerderzand beschikt over 17 kazematten; 10 in de eerste en 7 in de tweede linie. Ze zijn gebouwd op de werkeilanden en de havendammen, zoโn 4,5 km uit de Friese kust. Kazemat III (1931) is als eerste gebouwd, omdat het brugwachtersgebouw daarbovenop kwam. De overige kazematten volgden tussen 1932 en 1933. In een periode van 6 - 8 weken was een kazemat gereed. Kanonkazemat VI kostte 198.000 gulden.
Vanwege speciale funderingen waren kazematten op de havendammen relatief duur, zo kostte mitrailleurkazemat V 170.000 gulden. Een groot voordeel voor de bouw was dat veel mensen en middelen reeds aanwezig waren.
Foto 1 toont rechts rijksweg 43 naar Friesland.
Met op de zuidelijke dam rechts, de huizen van Kornwerderzand, het directiegebouw van de Maatschappij tot Uitvoering van de Zuiderzeewerken en de woon/werkbarakken. In de middenberm komen cafรฉ โde Keijzerโ en het tankstation.
Op het linker plateau de aanleg van de eerste linie met ten noorden van de rijksweg kanonkazemat II en in de middenberm het brugwachtersgebouw. Ten zuiden van de rijksweg zijn luchtdoelremise XIV, mitrailleurkazemat IV, het dijkmagazijn van Rijkswaterstaat en enkele werkgebouwen zichtbaar. Op de havendam mitrailleurkazemat V en kanonkazemat VI.
Foto 2 toont de tweede linie Kornwerderzand met ten noorden van de rijksweg de bouw van de kazematten XII, XV, XVI en X. Zuidelijk liggen kazemat XIII en XI. Later zou kazemat XVII nog worden bijgebouwd. Behalve XV en XVII (resp remise voor luchtdoelgeschut en remise voor zoeklicht en aggregaat) zijn het mitrailleurkazematten.
Om begrijpelijke redenen zijn er weinig fotoโs van de bouw van de kazematten. Omdat een aantal kazematten dicht bij de rijweg lagen, zijn er periodiek fotoโs vrijgegeven. Er werden zelfs ansichtkaarten in de mobilisatietijd verstrekt met daarop ingetekende schijndeuren, alles ter misleiding (foto 3).
Foto 3a toont een ruim verspreide ansichtkaart met kapitein Boers (rechts), de commandant van positie Kornwerderzand met sergeant Ooijevaar (2e van rechts) en enkele manschappen, terwijl ze zogenaamd uit de ingang van kazemat IV komen.
Foto 4 toont de bouw van een kazemat met in het midden rechts een zg regenbak. Boven op lijkt een voorbereiding te zijn voor een nog te bouwen constructie. Op de achtergrond staan barakken. Ook hier geldt dat fotoโs werden geretoucheerd.
Foto 5 is van kazemat II op Kornwerderzand (2022), na ruim 90 jaar vrijgegraven vanwege werkzaamheden voor de dijkverzwaring. Op deze foto is ook de regenbak goed zichtbaar.
bronnen:
foto 1 en 2 : Fototechnische Dienst Luchtvaartafdeeling, 1933 - 1934 - NIMH)
foto 3, 3a en 4 : archief Kazemattenmuseum
foto 5 : RWS/deafsluitdijk
... Lees MeerLees Minder
