Mobilisatie-Oorlogskruis korporaal Koeten naar Kazemattenmuseum

In Oirschot werd kort geleden met een ceremonie postuum het Mobilisatie-Oorlogskruis uitgereikt aan de familie Koeten. Op zaterdag 12 november dragen zij deze onderscheiding over aan de voorzitter van het Kazemattenmuseum.
Korporaal Cornelis Jacob Koeten (1917) was in de dertiger jaren van de vorige eeuw  ingedeeld bij het 21e Regiment Infanterie Specialisten Compagnie. Tijdens de mobilisatie van 1939 kwam hij in de Stelling Kornwerderzand terecht. Daar bleef hij tot de capitulatie van Nederland op 15 mei 1940. Hij heeft daarna enige tijd gevangen gezeten in een school in Den Oever.
Op Kornwerderzand was korporaal Koeten gelegerd in kazemat IV, de commandokazemat. In die kazemat was ook het verblijf van commandant kapitein Boers, met wie Koeten regelmatig contact had. Korporaal Koeten was geschutcommandant mitrailleurs in kazemat IV.

De familie Koeten vindt dat het Mobilisatie-oorlogskruis terecht hoort in het Kazemattenmuseum, de plek waar korporaal Koeten dienst heeft gedaan. Ook vindt de familie het belangrijk dat hier aandacht voor is. De soldaten die in de stelling Kornwerderzand voor de vrijheid hebben gestreden, werden na de capitulatie naar huis gestuurd. Daarna was er weinig aandacht voor deze soldaten. Geen nazorg dus. Het is, aldus de familie Koeten, een vergeten groep die op deze manier een gezicht krijgt.
Het Mobilisatie-Oorlogskruis wordt op zaterdag 12 november om 11.00 uur bij kazemat IV  door Sjaak Koeten aan voorzitter Kees Terwisscha van Scheltinga overhandigd in aanwezigheid van vele familieleden en ook de wethouder Lilian Peters van Hollands Kroon. Winkel, de geboorteplaats van Cornelis Jacob Koeten, is nu onderdeel van die gemeente.

Het Kazemattenmuseum is blij met deze aanwinst. De verhalen die het museum verteld worden met deze schenking en het tentoonstellen van de onderscheiding weer een stuk persoonlijker.

Het Mobilisatie-Oorlogskruis is een Nederlandse onderscheiding, ingesteld door koningin Juliana in 1948 en bestemd voor Nederlandse militairen en andere Nederlandse onderdanen die tussen 6 april 1939 en 3 september 1945 militaire werkzaamheden hebben verricht in het belang van het Koninkrijk. In een Koninklijk Besluit van 19 oktober 1951 werd bepaald dat na 15 november 1951 geen aanvragen meer konden worden ingediend. Op 1 oktober 1992 werd het kruis door koningin Beatrix opnieuw ingesteld.
Om de onderscheiding te mogen dragen moest men een machtiging tot het dragen aanvragen. Wanneer die machtiging was verleend kon men – op eigen kosten – het kruis aanschaffen.
Dat is in 1992 veranderd. Vanaf dat moment wordt het Mobilisatie-Oorlogskruis door de Minister van Defensie kosteloos toegekend.

Dat veel gemobiliseerde militairen in aanmerking kwamen voor dit kruis is nooit tot de Nederlanders doorgedrongen. Tot op heden worden daarom nog steeds Mobilisatie-Oorlogskruisen aan inmiddels hoogbejaarde veteranen toegekend en door kinderen of kleinkinderen postuum aangevraagd.
Het Mobilisatie-Oorlogskruis 1939-1945 is ontworpen door Frans Smits. Het is een vierarmig, bronzen kruis met een middellijn van iets meer dan vier centimeter. De armen lijken op zwaardpunten. Tussen de armen van het kruis zijn twee gekruiste steekwapens. Dat zijn “stormdolken”, op een kleine stralenbundel geplaatst. In het midden van het kruis is de in de mobilisatiedagen gedragen helm van de Nederlandse infanterie geplaatst met daarop een lauwertak. De achterzijde is vlak, met in een cirkelvormig vlak de tekst “DEN VADERLANT GHETROUWE”. Het lint is paars met een smalle oranje middenstreep.

Recente berichten

Facebook

Comments Box SVG iconsUsed for the like, share, comment, and reaction icons

𝐇𝐞𝐭 𝐥𝐨𝐭 𝐯𝐚𝐧 𝐝𝐞 𝐛𝐫𝐮𝐠𝐠𝐞𝐧 𝐞𝐧 𝐬𝐥𝐮𝐢𝐳𝐞𝐧 𝐯𝐚𝐧 𝐝𝐞 𝐩𝐨𝐬𝐢𝐭𝐢𝐞 𝐊𝐨𝐫𝐧𝐰𝐞𝐫𝐝𝐞𝐫𝐳𝐚𝐧𝐝
Vanaf de eerste werkzaamheden in 1928 groeide Kornwerderzand uit tot een grote bouwput. Foto 1 toont links in de eerste linie de heimachines voor kazemat II (ten noorden van de rijbaan) en kazemat IV (ten zuiden van de rijbaan). Van kazemat XIV is de grondplaat al zichtbaar (de grijze rechthoek links boven de onderste heimachine).

De kazematten liepen in de oorlog weinig schade op (hierover in een andere post meer). Echter is dit wel gebeurd bij de sluizen. De innovatieve sluizen in de zg ‘knik van Lorentz', hebben de meidagen en de verdere oorlog ongeschonden doorstaan. Uit wraak voor de Duitse nederlaag werden de 12 heftorens van de sluizen in 1945 vernield (foto 2). Meteen na de oorlog is begonnen met het herstel van de sluiscomplexen (foto 3).
Naast eisen aan kazematten en sluizen, bepaalde het Ministerie van Oorlog dat de brug op Kornwerderzand een draaibrug moest worden, zodat deze nooit het schootsveld kon belemmeren en een vijand zich er niet achter kon verschuilen. Foto 4 (1932) toont de brug in aanbouw, met rechts de huizen en uiterst rechts het kerkje van Kornwerderzand.
Foto 4a Werkgebouwen, het waterreservoir en rechts het manschappengebouw (4b)

Toen in de meidagen 1940 Duitse troepen oprukten richting de Afsluitdijk, hebben Nederlandse militairen de zuidelijke brug opengedraaid en met explosieven uit zijn geleiderails laten ontsporen. Voor de aanvallers uit, trokken Nederlandse militairen met vrachtwagens en bussen uit de noordelijke provincies richting Kornwerderzand. De voertuigen mochten het schootsveld niet belemmeren en werden in het water gereden. De soldaten konden via de schutsluis naar de eerste linie komen, om vervolgens door te trekken naar Noord-Holland.
Foto 5 toont de opengedraaide brug. Links naast het beschadigde brugwachtersgebouw enkele soldatenbarakken. Rechts naast het lege bruggenhoofd (gemaakt voor een eventuele spoorbrug) ligt kazemat II. In het water drijft een autobus.

Op foto 6 Duitse voertuigen vanuit de richting Noord-Holland moesten voor de vernielde brug rechtsaf de havendam op. Op de foto rijden ze richting kazemat V. (Op de achtergrond kazemat IV en het brugwachtersgebouw.
Vervolgens via de noodbrug over de schutsluis (foto 7), gezien vanaf kazemat VI met rechts op de achtergrond de Friese kust en links een strook Afsluitdijk). Hier is het vrije schootsveld vanuit kazemat VI goed te zien
Foto 8 is gezien vanaf de overkant met links nog een stukje van de noordelijke kanonkamer van kazemat VI zichtbaar. Achter de soldaat het naambordje van de brug ‘General Feldt brücke’,
Foto 8 is gezien vanaf de overkant met links nog een stukje van de noordelijke kanonkamer van kazemat VI zichtbaar. Achter de soldaat het naambordje van de brug ‘General Feldt brücke’,Om vervolgens hun weg te vervolgen naar Friesland. Links een reclamezuil van het vernielde Caltex benzinestation. De Duitse voertuigen zijn net de vernielde resten van de woningen van Kornwerderzand voorbijgereden. Op de voorgrond de opengedraaide brug.

Na de Duitse capitulatie werd de brug op Kornwerderzand opgeblazen door terugtrekkende Duitsers. Waarbij deze in de scheepvaartzone kwam te liggen (foto 11 uit 1945 met op de achtergrond die in de oorlog herbouwde huizen van Kornwerderzand.
bronvermelding
foto 1 RWS/Pieter Wit
foto 2, 4 archief Kazemattenmuseum
foto 4a, 4b dorpsbelang Kornwerderzand
foto 3, 5 oorlogsbronnen.nl
foto 6, 7, en 10 collectie NIMH.nl
foto 8 oorlogsbronnen.nl
foto 9 collectie NIMH.nl; album NL-HaNIMH-538-24/Groeneveld
foto 11 dorpsbelang Kornwerderzand
... Lees MeerLees Minder

Image attachmentImage attachment+Image attachment

1 ReactieReageer op Facebook

Wat een prachtige foto's!

𝐃𝐞 𝐛𝐨𝐮𝐰 𝐯𝐚𝐧 𝐝𝐞 𝐩𝐨𝐬𝐢𝐭𝐢𝐞 𝐊𝐨𝐫𝐧𝐰𝐞𝐫𝐝𝐞𝐫𝐳𝐚𝐧𝐝
Kornwerderzand beschikt over 17 kazematten; 10 in de eerste en 7 in de tweede linie. Ze zijn gebouwd op de werkeilanden en de havendammen, zo’n 4,5 km uit de Friese kust. Kazemat III (1931) is als eerste gebouwd, omdat het brugwachtersgebouw daarbovenop kwam. De overige kazematten volgden tussen 1932 en 1933. In een periode van 6 - 8 weken was een kazemat gereed. Kanonkazemat VI kostte 198.000 gulden.
Vanwege speciale funderingen waren kazematten op de havendammen relatief duur, zo kostte mitrailleurkazemat V 170.000 gulden. Een groot voordeel voor de bouw was dat veel mensen en middelen reeds aanwezig waren.

Foto 1 toont rechts rijksweg 43 naar Friesland.
Met op de zuidelijke dam rechts, de huizen van Kornwerderzand, het directiegebouw van de Maatschappij tot Uitvoering van de Zuiderzeewerken en de woon/werkbarakken. In de middenberm komen café ‘de Keijzer’ en het tankstation.
Op het linker plateau de aanleg van de eerste linie met ten noorden van de rijksweg kanonkazemat II en in de middenberm het brugwachtersgebouw. Ten zuiden van de rijksweg zijn luchtdoelremise XIV, mitrailleurkazemat IV, het dijkmagazijn van Rijkswaterstaat en enkele werkgebouwen zichtbaar. Op de havendam mitrailleurkazemat V en kanonkazemat VI.

Foto 2 toont de tweede linie Kornwerderzand met ten noorden van de rijksweg de bouw van de kazematten XII, XV, XVI en X. Zuidelijk liggen kazemat XIII en XI. Later zou kazemat XVII nog worden bijgebouwd. Behalve XV en XVII (resp remise voor luchtdoelgeschut en remise voor zoeklicht en aggregaat) zijn het mitrailleurkazematten.

Om begrijpelijke redenen zijn er weinig foto’s van de bouw van de kazematten. Omdat een aantal kazematten dicht bij de rijweg lagen, zijn er periodiek foto’s vrijgegeven. Er werden zelfs ansichtkaarten in de mobilisatietijd verstrekt met daarop ingetekende schijndeuren, alles ter misleiding (foto 3).
Foto 3a toont een ruim verspreide ansichtkaart met kapitein Boers (rechts), de commandant van positie Kornwerderzand met sergeant Ooijevaar (2e van rechts) en enkele manschappen, terwijl ze zogenaamd uit de ingang van kazemat IV komen.

Foto 4 toont de bouw van een kazemat met in het midden rechts een zg regenbak. Boven op lijkt een voorbereiding te zijn voor een nog te bouwen constructie. Op de achtergrond staan barakken. Ook hier geldt dat foto’s werden geretoucheerd.

Foto 5 is van kazemat II op Kornwerderzand (2022), na ruim 90 jaar vrijgegraven vanwege werkzaamheden voor de dijkverzwaring. Op deze foto is ook de regenbak goed zichtbaar.

bronnen:
foto 1 en 2 : Fototechnische Dienst Luchtvaartafdeeling, 1933 - 1934 - NIMH)
foto 3, 3a en 4 : archief Kazemattenmuseum
foto 5 : RWS/deafsluitdijk
... Lees MeerLees Minder

Image attachmentImage attachment+3Image attachment

3 ReactiesReageer op Facebook

Mooie stelling, locatie en museum er is ook een interessant boekje over "Blitzkrieg halte Kornwerderzand" als ik me niet vergis toont ook wel verschil aan in bouw van een stelling door RWS en de Krijgsmacht maar dat terzijde 👍

ach ja, Weermacht. Dat werd later wel een lastig woord.

Een geweldige bunker de Duitsers zijn hier nooit langs gekomen

🔻 Nooit eerder ontvingen we zoveel bezoekers. Een recordaantal van 19.941 belangstellenden brachten in 2025 een bezoek aan het museum.

Bijzonder dit jaar was 80 jaar Bevrijding. Naast de Normandië estafetteloop heeft het museum meegedaan aan "Brêge nei Frijheid" en het project "80 gezichten". Onder de brug bij Kornwerderzand op weg naar het museum zijn foto's geplaatst. Die hangen er overigens nog steeds zodat bezoekers ook nu nog worden herinnerd aan verhalen over de Tweede Wereldoorlog.
De estafettelopers uit Normandië werden op 5 mei feestelijk ingehaald met muziek en begeleid door historische militaire voertuigen én een modern pantservoertuig uit de Johannes Postkazerne in Havelte.
Rijkswaterstaat heeft speciaal voor de aankomst korte tijd het verkeer over de brug stilgelegd. Op 5 mei mochten we maar liefst 785 bezoekers verwelkomen!

Verder is het 40-jarig bestaan van het Kazemattenmuseum feestelijk gevierd met de vrijwilligers.
Ook de Museumnacht eind september was succesvol. Meer dan 200 bezoekers hebben in het donker het museum bezocht.
Verder zijn we als museum heel blij met de subsidie van de provincie Fryslân die we alsnog hebben gekregen op initiatief van Provinciale Staten.

2025 een topjaar!
... Lees MeerLees Minder

🔻  Nooit eerder o

5 ReactiesReageer op Facebook

Gefeliciteerd en knap gedaan. Moet maar weer eens aankomen . Is alweer een tijdje geleden .

Trots op alle vrijwilligers!❤️👍💛👍💚

Fantastisch !!

We zijn er in 2025 ook geweest en we vonden het een geweldig museum met gastvrije medewerkers! 👌🏻

Sjapoo

View more comments

Laadt meer